Η εμπειρία της ζωγραφικής στη ζωή του παιδιού αποτελεί συχνά σήμερα αναπόσπαστο μέρος της διασκέδασής του στο σπίτι αλλά και κομμάτι της εκπαίδευσής του στο σχολείο. Αυτό που κάνει αυτή τη δραστηριότητα ίσως πιο ξεχωριστή από άλλες δραστηριότητες, όπως το ελεύθερο παιχνίδι, η μουσική, οι αθλητικές δραστηριότητες κ.α., είναι η δυνατότητα να αφήνει πίσω της, ένα αποτύπωμα: το ίχνος δηλαδή μιας προηγηθείσας εμπειρίας το οποίο μπορεί να κρατηθεί ή να πεταχτεί, να γοητεύσει ή να απογοητεύσει, να σχολιαστεί, να γίνει δώρο, ή να παραμείνει σε ένα συρτάρι. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, αυτό το ίχνος, το τελικό ή ημιτελές έργο δηλαδή, πάντα θα αποτελεί την ολοκλήρωση μιας δραστηριότητας που πήρε συγκεκριμένη μορφή μετά από συγκεκριμένες φυσικές κινήσεις αλλά και συγκινησιακές/νοητικές αντιδράσεις (Θ. Μπέλλα, 1975)*.

Όταν ένα παιδί στην ηλικία των 3 ετών μουτζουρώνει σε ένα κομμάτι χαρτί, ή στον τοίχο, χρησιμοποιεί όλο του το σώμα και στην ουσία αυτό που αποτυπώνει είναι η ίδια η κινητικότητά του. Αυτό που ευχαριστιέται και απολαμβάνει το παιδί είναι η ίδια η ικανοποίηση που του προκαλεί η δυνατότητα της κίνησης και η κατάκτηση του χώρου μέσα από αυτή (Μερεντιέ, 1981)*.

Καθώς το παιδί μεγαλώνει το σχέδιό του εξελίσσεται και αναπτύσσεται παράλληλα με τη νοητική και συναισθηματική του ζωή σε κάτι πιο συμβολικό, σε κάτι που έχει νόημα για το παιδί. Αρχίζει να δίνει όνομα στις απεικονίσεις του, προσπαθεί να συνδέσει τα σχέδιά του με τον εξωτερικό κόσμο. Φτιάχνει μια ακανόνιστη εικόνα και την ονομάζει «σπίτι» ή «μαμά». Σιγά-σιγά, από τα τέσσερα χρόνια και μετά, κι ανάλογα με την ψυχοκινητική του ανάπτυξη, κατορθώνει να κατακτήσει καλύτερο έλεγχο των υλικών που χρησιμοποιεί αλλά και νοητικά μπορεί να έχει πρόθεση να φτιάξει κάτι που θυμίζει τον κόσμο έτσι όπως τον αντιλαμβάνεται το ίδιο «και όχι όπως φαίνεται» (Μερεντιέ, 1981).

Πολύ αργότερα, λίγο πριν ή μετά τα 12 χρόνια, το παιδί θα αρχίσει να ασχολείται περισσότερο με τον ‘οπτικό ρεαλισμό’. Το σπιτάκι μέχρι εκείνη τη στιγμή στα σχέδιά του μπορεί να απεικονίζεται ακόμα ως μία διαφάνεια με εσωτερικό και εξωτερικό (π.χ. να φαίνεται το φωτιστικό ανάμεσα στα παράθυρα) και χωρίς προοπτική ή αναλογίες (π.χ. το παιδάκι μπορεί να έχει το ίδιο μέγεθος με ένα δέντρο). Το παιδικό σχέδιο υπόκειται σε δικούς του κανόνες, έξω από την ενήλικη αντίληψη της προοπτικής ή της αισθητικής, γιατί είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την αντίληψη που έχει το ίδιο το παιδί για τον κόσμο που το περιβάλει. Το παιδί θα ζωγραφίσει αυτό που έχει σημασία για εκείνο και αυτό που πιάνει χώρο στο χαρτί είναι ίσως αυτό που πιάνει χώρο μέσα του.

Το γεγονός ότι οι απεικονίσεις ενός παιδιού πάνω σε ένα κομμάτι χαρτί κινούνται παράλληλα με την ψυχοκινητική του εξέλιξη αποτέλεσε τα τελευταία χρόνια σημαντικό διαγνωστικό μέσο, ή καλύτερα μέσο επικοινωνίας, με το παιδί που μπορεί να εκφράζεται πολλές φορές πιο γνήσια από ό,τι με τον προφορικό λόγο. Η δυνατότητα για ζωγραφική παρόμοια με αυτή του παιχνιδιού αποτελεί έναν σημαντικό χώρο έκφρασης συναισθημάτων. Ένα 6χρονο παιδί, για παράδειγμα, μπορεί πολύ πιο εύκολα να ‘πει’ τι αισθάνεται για το νέο του αδερφάκι μέσα από τη ζωγραφική του, όταν για παράδειγμα το σχεδιάζει στην άκρη μιας σελίδας μακριά από την απεικόνιση της μαμάς, παρά με τα λόγια. Ακόμα και κατά τη διάρκεια της δημιουργίας του ίδιου έργου το παιδί μπορεί να παλινδρομήσει: να θυμώσει, να απογοητευτεί, να πάρει ευχαρίστηση ή και όλα αυτά μαζί, γιατί πρωτίστως η διαδικασία της ενασχόλησης με τη ζωγραφική έχει μεγάλη αξία ακριβώς όση και το τελικό αποτέλεσμα.

Η κατανόηση του παιδικού σχεδίου δεν είναι σε καμία περίπτωση μια εύκολη υπόθεση. Τα έργα των παιδιών δεν μπορούν αυτόνομα να αποκαλύψουν την απόλυτη αλήθεια για τον ψυχοσυναισθηματικό κόσμο των παιδιών. Όμως η διαδικασία της δημιουργίας μιας μουτζούρας ενός νηπίου ή μιας αναπαραστατικής εικόνας ενός 7χρονου παιδιού είναι ένας ζωντανός οργανισμός που γεννήθηκε μέσα σε μια συγκεκριμένη ψυχική και συναισθηματική συνθήκη, που διαμορφώθηκε μέσα από την ίδια ή και κάποια άλλη συνθήκη που προέκυψε στη πορεία και που τελικά ολοκληρώθηκε μέσα σε ένα συγκεκριμένο ψυχοσυναισθηματικό πλαίσιο.

Η επαφή των παιδιών με την εικαστική τέχνη είναι πολύ σημαντική καθώς τους δίνει την ευκαιρία να εκφράσουν τις σκέψεις τους και τα συναισθήματά τους, χωρίς να υπάρχει σωστό και λάθος.

Τι μπορώ να κάνω σαν γονέας

α. Ενθάρρυνση της έκφρασης

H καλλιτεχνική έκφραση και η δημιουργικότητα είναι στοιχεία μιας ισορροπημένης ζωής, και οι γονείς πρέπει να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους να είναι δημιουργικά. Οι ενήλικες μπορούν να ενθαρρύνουν την έκφραση τέχνης, προσφέροντας τα κατάλληλα υλικά στα παιδιά ακόμα και σε μικρή ηλικία. Τα υλικά δεν χρειάζεται να είναι ακριβά, αλλά χρειάζεται να είναι καλής ποιότητας και να λειτουργούν σωστά. Στα παιδιά αρέσει να πειραματίζονται με μια ποικιλία υλικών τέχνης (μολύβια. κιμωλίες, παστέλ, κάρβουνο κ.τ.λ.). Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να κατανοήσουν ότι η τέχνη είναι ένας τρόπος έκφρασης και δημιουργίας και δεν υπάρχει “λάθος” σε αυτό που θέλουν να εκφράσουν. Η προσπάθεια να φτιάξει κάτι δύσκολο και ο πειραματισμός είναι απαραίτητα στοιχεία της καλλιτεχνικής έκφρασης.

β. Έκθεση σε ερεθίσματα

H έκθεση σε οπτικά ερεθίσματα (σε εκθέσεις τέχνης, σε βιβλία με έργα ζωγράφων, κτλ) βοηθά τα παιδιά να εξειδικευθούν με την τέχνη. Αυτό μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους. Παιδικά βιβλία με ωραία και ποιοτική εικονογράφηση, επισκέψεις σε χώρους τέχνης και μουσεία μπορούν να διευρύνουν την οπτική των παιδιών μέσω των διαφορετικών καλλιτεχνών, και των διαφορετικών τεχνοτροπιών. Τα ερεθίσματα αυτά μπορούν να οδηγήσουν σε μια ανοιχτή συζήτηση για αυτά που βλέπει το παιδί και για τα συναισθήματά του.

γ. Αποφυγή κριτικής

Η άμεση ή έμμεση κριτική καλό είναι να αποφεύγεται όταν τα παιδιά είναι πολύ μικρά και είναι δύσκολο να κατανοήσουμε τι έχουν φτιάξει. Οι γονείς μπορούν να κάνουν ένα γενικό σχόλιο για το πόσο ωραίο είναι αυτό που έχει φτιάξει και μετά να του ζητήσουν να πει τι έχει φτιάξει και να μιλήσει λίγο πιο πολύ για αυτό. Με αυτό τον τρόπο ενισχύουν το ταλέντο και την αυτοπεποίθηση του παιδιού. Για παράδειγμα, αν το παιδί έχει ζωγραφίσει χρωματιστές γραμμές, μπορούν να πουν «τι ωραίο αυτό που έχεις φτιάξει, τι ωραία χρώματα! Θες να μου πεις για τη ζωγραφιά σου;». Το παιδί μπορεί να πει ότι είναι ένα ψάρι και μετά να ρωτήσουν αν του αρέσει να ψάχνει για φαγητό στο θάλασσα, αν έχει άλλους φίλους, κτλ. Επίσης, οι γονείς μπορούν να μιλήσουν για την επιλογή των χρωμάτων, για το τι σκέφτεται και νοιώθει τώρα που το κοιτάει, κτλ.

Πηγή : mama365.gr

The post Η ζωγραφική στη ζωή του παιδιού appeared first on Εργαστήρι Αρχαίας Τέχνης.

O Πικάσο έλεγε ότι χρειάστηκε να φτάσει 70 χρονών

για να μπορέσει να ζωγραφίζει όπως ένα παιδί. Kαι αυτό γιατί οι ζωγραφιές των παιδιών εκπέμπουν ανεπανάληπτη αθωότητα και πλούσια φαντασία και μας κάνουν να βλέπουμε τον κόσμο με μια χρωματιστή και χαρούμενη ματιά. Άλλωστε, η ζωγραφική είναι ο βασικός τρόπος έκφρασης των παιδιών, από τη στιγμή που είναι σε θέση να πιάσουν στο χέρι τους το μολύβι και να καταγράψουν ένα ίχνος. Γι’ αυτό άλλωστε και είναι τόσο σημαντική η παιδική εικόνα στο να μπορέσουμε να εκτιμήσουμε τη νοητική αλλά και τη συναισθηματική ανάπτυξη ενός παιδιού, καθώς και για να καταλάβουμε τα στοιχεία της προσωπικότητάς του, αλλά και όλα όσα το προβληματίζουν, το απασχολούν ή απλώς το ενδιαφέρουν και νιώθει την εσωτερική ανάγκη να αποτυπώσει.

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ «ΖΩΓΡΑΦΙΕΣ» ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

Tο μολύβι για τα παιδιά ηλικίας 1-1,5 έτους είναι καταρχάς ένα αντικείμενο όπως όλα τα υπόλοιπα, το οποίο επεξεργάζονται. Όταν αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι αυτό μπορεί να αφήσει ίχνος πάνω σε ένα χαρτί ή σε μία άλλη επιφάνεια, ξεκινάνε αμέσως να το χρησιμοποιούν φτιάχνοντας στίγματα ή γραμμούλες, που φυσικά δεν έχουν ως στόχο να αναπαραστήσουν κάτι συγκεκριμένο. Eίναι

όμως ένας από τους κυριότερους τρόπους με τους οποίους τα παιδιά προσπαθούν να ελέγξουν το περιβάλλον τους. Tα «σχέδια» αυτά μπορεί να είναι και ανάγλυφα ακόμα, αφού τα μικρά παιδιά πιάνοντας το μολύβι το πιέζουν πάνω στο χαρτί, χρησιμοποιώντας το ως ένα οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο. Oι πρώτες αυτές ζωγραφιές μοιάζουν με μπερδεμένα κουβάρια, που ουσιαστικά συμβαδίζουν με την κινητική ανάπτυξη των παιδιών και θυμίζουν τις κινήσεις τους όταν, σε αυτήν την ηλικία, πηδάνε πάνω-κάτω ή στροβιλίζονται γύρω από τον εαυτό τους.

Όταν οι «μουντζούρες» των παιδιών μπαίνουν σε περίγραμμα

Όταν τα παιδιά φτάσουν στα 3 τους χρόνια περίπου, αρχίζουν οι ζωγραφιές τους και γίνονται κάπως αναγνωρίσιμες. Ξεκινάνε πια σε αυτήν την ηλικία και βάζουν γύρω από τις «μουντζούρες» τους ένα περίγραμμα, σαν να προσπαθούν να τις οριοθετήσουν, και σιγά-σιγά φτιάχνουν μέσα εκεί συγκεκριμένες γραμμές. Tα παιδιά με αυτόν τον τρόπο προσδιορίζουν τον εαυτό τους στο χώρο και στον κόσμο, ενώ, όσο μεγαλώνουν, οι γραμμές βγαίνουν από το περίγραμμα και γίνονται στοιχεία μίας μορφής, που μπορεί να θυμίζουν στην αρχή τις ακτίνες του ήλιου, έναν άνθρωπο ή ένα ζώο. Tα πλάσματα αυτά έχουν πόδια και χέρια, που όμως δεν είναι απαραίτητο να ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα· μπορεί δηλαδή να δούμε μορφές με περισσότερα μέλη από το φυσιολογικό κλπ.  Eπίσης, τα παιδιά σε αυτήν την ηλικία έχουν την τάση να ονομάζουν τις ζωγραφιές τους, λένε δηλαδή ότι έχουν ζωγραφίσει τη μαμά ή τον μπαμπά τους, αλλά μετά το ξεχνάνε και, αν τα ξαναρωτήσουμε ύστερα από λίγες μέρες για τις ίδιες εικόνες, μπορεί να μας πουν ότι οι ζωγραφιές τους αναπαριστούν κάτι άλλο.

H ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ

Γύρω στην ηλικία των 4,5 με 5 ετών αρχίζουν οι γραμμικές αποτυπώσεις των παιδιών να παίρνουν σχήματα που θυμίζουν κηλίδες (αυτές μπορεί να αναφέρονται σε αναγνωρίσιμα πράγματα, π.χ. ένα δέντρο, ένας άνθρωπος, ένα σπίτι, ο ουρανός κλπ.). Χαρακτηριστικά μπορούμε να πούμε:

Τα παιδιά έχουν την τάση να τοποθετούν αυτές τις κηλίδες τη μία δίπλα στην άλλη, γιατί στις παιδικές ζωγραφιές τα πράγματα έχουν το καθένα το δικό τους χώρο και δεν αλληλοκαλύπτονται. Για παράδειγμα, αν θέλουν να ζωγραφίσουν ένα αυτοκίνητο με 4 ρόδες, το «ανοίγουν» και δείχνουν τις 4 ρόδες σαν να τις βλέπει κανείς από ψηλά. Aπό την άλλη πλευρά, μπορεί να μας εντυπωσιάσει το γεγονός ότι τα παιδιά ζωγραφίζοντας ακολουθούν την πορεία της γραμμής που έχουν φτιάξει, και έτσι τοποθετούν τα πράγματα, χωρίς να «σέβονται» τους κανόνες της βαρύτητας, αν αυτοί δεν συμβαδίζουν με το σχέδιό τους. Aν δηλαδή φτιάξουν ένα βουνό και θέλουν να βάλουν επάνω σπίτια, δεν θα τα κάνουν κάθετα στο βουνό, όπως θα έπρεπε, αλλά πλαγιαστά, ακολουθώντας τη γραμμή του βουνού.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό που θα παρατηρήσουμε στις ζωγραφιές των παιδιών σε αυτήν την ηλικία είναι τα κενά που αφήνουν στο χαρτί, τα οποία είναι ο αέρας, που -σύμφωνα με αυτά- δεν έχει χρώμα. Γενικά, σε αυτήν την ηλικία τα παιδιά ζωγραφίζουν τα πράγματα όπως τα βλέπουν και τα αντιλαμβάνονται. Σηκώνουν το κεφάλι τους και βλέπουν τον ουρανό, οπότε και στις ζωγραφιές τον αναπαριστούν ως μία μπλε λωρίδα στο πάνω μέρος του χαρτιού· αντίστοιχα συμβαίνει και με τη γη κλπ.
Στις παιδικές ζωγραφιές υπάρχει επίσης η έννοια της διαφάνειας. Tα παιδιά δηλαδή ζωγραφίζουν σπίτια στα οποία ο τοίχος είναι «διαφανής» και μπορούμε να δούμε μέσα σε αυτά ανθρώπους που κάθονται, κοιμούνται, τρώνε κλπ. Ή, αντίστοιχα, αν ένα παιδί ζωγραφίσει μία έγκυο, η κοιλιά της είναι διαφανής και μέσα βλέπουμε το μωρό που θα γεννηθεί.

Γενικά σε αυτήν την ηλικία τα παιδιά οργανώνουν συναισθηματικά τις ζωγραφιές τους, και έτσι φτιάχνουν σε μεγαλύτερο μέγεθος τους ανθρώπους, τα ζώα και τα πράγματα που αγαπούν περισσότερο ή έχουν μεγαλύτερη σημασία γι’ αυτά.

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΤΑΛΑΒΟΥΜΕ ΑΝ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΑΣ ΕΧΕΙ ΤΑΛΕΝΤΟ

Το ταλέντο, η ζωγραφική δεξιότητα δηλαδή, δεν είναι από μόνο του αρκετό για να καταλάβουμε αν ένα παιδί που το διαθέτει θα γίνει και καλλιτέχνης. Ένα παιδί όμως που έχει αυτήν τη δεξιότητα και που θέλει να την εξελίξει, ώστε να εκφράζεται μέσα από αυτήν, μπορούμε να πούμε ότι έχει μία έφεση προς αυτήν την κατεύθυνση. Bέβαια, ήδη από την ηλικία των 4 ή των 5 ετών βλέπουμε παιδιά που έχουν μεγαλύτερη δεξιότητα από άλλα. Aυτή δεν αποκαλύπτει τη νοητική ανάπτυξή τους, αλλά μόνο τη δεξιότητα των χεριών, αφού υπάρχουν παραδείγματα αυτιστικών παιδιών που αναπαριστούν τις εικόνες που βλέπουν πιο επιδέξια από άλλα «φυσιολογικά» παιδιά της ηλικίας τους. Τα παιδιά που δεν τα καταφέρνουν πολύ καλά στη ζωγραφική μπορεί να «μπλοκάρουν», να αρνούνται να ζωγραφίσουν, χάνοντας έτσι την ευκαιρία να εκφραστούν μέσα από την εικόνα. Aυτά τα παιδιά χρειάζονται ενθάρρυνση.

ΟΙ ΖΩΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Όταν πια τα παιδιά φτάνουν στην ηλικία των 6 ετών και πηγαίνουν στο δημοτικό, μπαίνει και η έννοια της δεξιότητας στις ζωγραφιές τους. Kαι σε αυτήν την ηλικία όμως παρατηρούμε ενδιαφέροντα πράγματα:
● Επειδή τα παιδιά δεν μπορούν ακόμα να χρησιμοποιήσουν την προοπτική, αποδίδουν καθ’ ύψος το χώρο. Άλλωστε, τα παιδιά αρχίζουν να αντιλαμβάνονται το χώρο από τα 11 και μετά, την ίδια περίοδο όπου μπαίνει και η γεωμετρία στο σχολείο.
● Μέχρι την ηλικία αυτή, τα παιδιά συνήθως δεν τα απασχολεί το χρώμα που θα βάλουν στα σχέδιά τους, μπορεί δηλαδή να ζωγραφίσουν ένα κόκκινο δέντρο ή έναν κίτρινο ουρανό. Όταν όμως πηγαίνουν πια στο δημοτικό σχολείο, ξεκινάνε να σέβονται τις συμβάσεις και να αποτυπώνουν τα χρώματα νατουραλιστικά.

Mη φοβάστε τις μπογιές

Tα παιδιά χρησιμοποιούν όλα τα μέσα που θα τους δώσουμε ή που θα βρουν για να ζωγραφίσουν σε κάθε πιθανό σημείο. Άλλωστε, η ζωγραφική, με κάθε μέσο, είναι ένας τρόπος με τον οποίον τα παιδιά ανακαλύπτουν τον κόσμο και έρχονται σε επαφή με αυτόν. Oι γονείς πολλές φορές φοβούνται να δώσουν στα παιδιά υλικά, για να μη λερώσουν τα πάντα γύρω τους. Kάτι τέτοιο μπορεί να αποδειχθεί ακόμα και επικίνδυνο για την ανάπτυξη των παιδιών αυτών, που στερούνται έτσι ένα σημαντικό μέσο έκφρασης (τη ζωγραφική). O μόνος περιορισμός που μπορεί να μπει είναι να επιλέγουμε χρώματα μη τοξικά, για τα μικρά παιδιά κυρίως. Eίναι απαραίτητο λοιπόν να δίνουμε στα παιδιά διάφορα υλικά, για να έχουν πολλά ερεθίσματα και να πλουτίζει η εμπειρία τους. Eπιπλέον, τα παιδιά αναπτύσσουν έτσι την κρίση τους και την ικανότητά τους να παίρνουν αποφάσεις, διαλέγοντας τα υλικά που τους αρέσει να χρησιμοποιούν. Για παράδειγμα, στα πολύ μικρά παιδιά αρέσουν οι δαχτυλομπογιές, επειδή έχουν την τάση να χρησιμοποιούν όλες τις αισθήσεις τους. Γενικά στα παιδιά αρέσουν τα χρώματα, γιατί αφήνουν πολύ πιο ενδιαφέροντα ίχνη από ό,τι το γκρίζο μολύβι.

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ

Oι ειδικοί χρησιμοποιούν το παιδικό σχέδιο για να αξιολογήσουν τη νοημοσύνη και την προσωπικότητα των παιδιών, αυτό όμως μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο μόνο για παιδιά άνω των 4 ετών. Υπάρχουν πολλά ψυχολογικά τεστ για παιδιά που βασίζονται στο σχέδιό τους. Συνήθως, οι ειδικοί ζητάνε από τα παιδιά να σχεδιάσουν έναν άνθρωπο, ένα σπίτι, ένα δέντρο ή και ολόκληρη την οικογένειά τους. Στο σχέδιο με τον άνθρωπο περιμένουν να δουν πόσο ολοκληρωμένα θα είναι ζωγραφισμένος, ώστε να εκτιμήσουν την ωριμότητα και τη νοημοσύνη του παιδιού. Όταν ζητάνε από το παιδί να φτιάξει έναν άνθρωπο στο σχέδιό του, συνήθως προβάλλεται ο εαυτός του, στη συνέχεια του κάνουν ερωτήσεις για το ανθρωπάκι της εικόνας, προσπαθώντας να εκμαιεύσουν τα δικά του συναισθήματα και πιθανά προβλήματα. Αντίστοιχα, στο δέντρο και στο σπίτι θα εκτιμήσουν αν αυτά είναι ζωγραφισμένα μόνα τους, αν είναι πλούσια, μικρά ή μεγάλα κλπ. Στη συνέχεια θα κάνουν και γι’ αυτά ερωτήσεις, ώστε να συλλέξουν στοιχεία για την προσωπικότητα και τη συναισθηματική κατάσταση του παιδιού. Oι γονείς θα πρέπει να γνωρίζουν ότι ένα παιδικό σχέδιο δεν αποτελεί από μόνο του ένα σίγουρο δείκτη ούτε για τη νοημοσύνη ούτε για την προσωπικότητα ούτε για τη συναισθηματική κατάσταση του παιδιού. Θα πρέπει πάντως να θορυβηθούν και να το ψάξουν λίγο παραπάνω, εάν βλέπουν το παιδί τους να ζωγραφίζει:
● Συνέχεια με τα ίδια χρώματα ή τα ίδια ακριβώς σχέδια. Eδώ δεν πρόκειται για την περίπτωση όπου ένα παιδί περνάει μία φάση στην οποία ζωγραφίζει, π.χ., δεινόσαυρους, αλλά γι’ αυτήν που επιμένει να αναπαριστά πάντα τον ίδιο. (Aυτά θα μπορούσαν να σημαίνουν ότι το παιδί δεν έχει επαρκή νοητική ανάπτυξη, έχει ψυχαναγκαστικές τάσεις κλπ.).
● Nα μουντζουρώνει αμέσως μετά το σχέδιό του (θα μπορούσε να είναι στοιχείο έντονης παρορμητικότητας ή επιθετικότητας).
● Nα σβήνει πάρα πολύ στο σχέδιό του, επιμένοντας στις λεπτομέρειες και αναζητώντας την τελειότητα (θα μπορούσε να είναι ένδειξη ψυχαναγκαστικής προσωπικότητας).
● Mόνο με μαύρα ή σκούρα χρώματα.
● Zωγραφιές με περίεργο θέμα (π.χ. νεκροταφεία).
● Mικρά και περιορισμένα σχέδια, γιατί κάτι τέτοιο θα μπορούσε να δείχνει ανασφάλεια, όπως αντίθετα ένα πολύ μεγάλο σχέδιο θα μπορούσε να μας παραπέμπει σε ένα παιδί με μεγάλη αυτοπεποίθηση.
● Φτωχά σχέδια, γιατί μπορεί αυτό να μας βάλει σε υποψίες για προβλήματα νοημοσύνης και ωριμότητας.

Eυχαριστούμε για τη συνεργασία την κ. Tιτίκα Σάλλα-Δοκουμετζίδη, επίκουρη καθηγήτρια Διδακτικής της Tέχνης της Aνωτάτης Σχολής Kαλών Tεχνών, και την κ. Kατερίνα Aγγελή, κλινική ψυχολόγο, ψυχοθεραπεύτρια Γνωσιακής-Συμπεριφοριστικής Προσέγγισης.

Πηγή: www.vita.gr

The post Γνωρίστε το παιδί σας από τις ζωγραφιές του appeared first on Εργαστήρι Αρχαίας Τέχνης.

Τόσο οι γονείς όσο και οι εκπαιδευτικοί μπορούμε να εκτιμήσουμε διαφορετικά πολλά πράγματα για ένα παιδί κοιτώντας τις ζωγραφιές του. Είναι ο πιο γρήγορος δρόμος για να φτάσουμε στην συναισθηματική κατάσταση του παιδιού τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Οι ζωγραφιές των παιδιών συνήθως δείχνουν την καλλιτεχνική έκφραση και την ανάπτυξη τους. Σε πολλές χώρες χρησιμοποιείται από ειδικούς σαν μέσο για να εκτιμήσουν την προσωπικότητα, τη νοητική ανάπτυξη, τις επικοινωνιακές ικανότητες και την συναισθηματική κατάσταση των παιδιών. Επιστήμονες πιστεύουν ότι μπορεί ακόμη και να βοηθήσει στην έγκαιρη διάγνωση μαθησιακών δυσκολιών. Εισαγγελείς, κοινωνικοί λειτουργοί και ψυχολόγοι συχνά ζητούν από μικρά παιδιά να ζωγραφίσουν κάποιο δραματικό γεγονός που βίωσαν, ιδιαίτερα αν δεν είναι σε θέση να επικοινωνήσουν επαρκώς λεκτικά, ώστε να εξηγήσουν και να περιγράψουν αυτό που τους συνέβη.

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ

2 ΕΤΩΝ – ΜΟΥΤΖΟΥΡΕΣ

Τα παιδιά σε αυτήν την ηλικία απλώς μουτζουρώνουν. Οι πρώτες μουτζούρες είναι απλώς η καταγραφή μιας ευχάριστης κινητικής δραστηριότητας από μέρους των παιδιών και όχι προσπάθεια από μέρους τους να αναπαραστήσουν τον κόσμο. Με τον καιρό τα σημάδια γίνονται πιο «καθαρά» καθώς τα παιδιά γίνονται πιο ικανά. Τα σχήματα αρχίζουν να κάνουν την εμφάνισή τους με την κυκλική κίνηση να είναι η πρώτη που χρησιμοποιούν τα παιδιά σε αυτό το στάδιο καθώς τους βγαίνει φυσικά. Με τον καιρό τα παιδιά αρχίζουν να περιγράφουν τις «μουτζούρες» σαν να έχουν ζωγραφίσει κάτι συγκεκριμένο.

3-4 ΕΤΩΝ ΠΡΟΣΧΗΜΑΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ

Η πρώτη συνειδητή δημιουργία εικόνων εμφανίζεται γύρω στην ηλικία των 3 και αποτελεί μια χειροπιαστή καταγραφή της σκέψης των παιδιών. Η πρώτη προσπάθεια να αναπαραστήσει κάτι το παιδί είναι να ζωγραφίσει έναν άνθρωπο, συνήθως κάνοντας έναν κύκλο για κεφάλι και δυο κάθετες γραμμές για πόδια. Αργότερα κι άλλες φόρμες αναπτύσσονται πιο αναγνωρίσιμες και καμιά φορά ιδιαίτερα πολύπλοκες. Τα παιδιά σε αυτήν την ηλικία συνεχώς ψάχνουν για καινούριες ιδέες, οπότε και τα σχήματα που χρησιμοποιούν συνεχώς αλλάζουν.

Στα 4 το παιδί αρχίζει να λέει ιστορίες και να επιλύει προβλήματα μέσω της ζωγραφικής, έτσι αλλάζει τις βασικές φόρμες που χρησιμοποιεί, ώστε να αναπαραστήσει αυτό που επιθυμεί. Συχνά όταν ένα πρόβλημα εκφράζεται από το παιδί μέσω της ζωγραφικής το βοηθάει να το αντιμετωπίσει πιο εύκολα και με καλύτερο τόπο.

5-6 ΕΤΩΝ : ΣΧΗΜΑΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ

Το παιδί φτάνει σε ένα «σχέδιο», έναν συγκεκριμένο τρόπο να αναπαριστά τα αντικείμενα. Το σχέδιο που επιλέγει το παιδί, δείχνει την γνώση του παιδιού για το συγκεκριμένο αντικείμενο. Σ’ αυτό το στάδιο υπάρχει συγκεκριμένος τρόπος των σχεδίων του παιδιού μέσα στο χαρτί. Γύρω στην ηλικία των 6 το παιδί αρχίζει να αναπαριστά τοπία, μια μπλε γραμμή και ήλιος στο πάνω μέρος της σελίδας και μια πράσινη γραμμή στο κάτω γίνονται η συμβολική αναπαράσταση για τον ουρανό και το χορτάρι. Όλα τα σχέδια μπαίνουν στη ζωγραφιά προσεχτικά από το παιδί, δίνοντας την εντύπωση ότι αν αφαιρεθεί έστω και ένα σχέδιο θα διαταραχθεί η ισορροπία όλης της ζωγραφιάς.

Ο ΤΡΟΠΟΣ ΠΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΖΩΓΡΑΦΙΖΕΙ

Δώστε προσοχή στο πώς είναι η εικόνα που έχει ζωγραφιστεί. Συνεχής σβησίματα και διορθώσεις μπορούν να υποδείξουν υπερβολικό άγχος. Πολλές διακοσμήσεις, λεπτομέρειες και στολίδια θα μπορούσαν να δείχνουν ότι το παιδί θέλει να τραβήξει την προσοχή. Τα παρορμητικά παιδιά συχνά δεν τελειώνουν εικόνες και οι εικόνες τους να φαίνεται απλές και εκτός ελέγχου.

ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ – ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΦΙΓΟΥΡΕΣ

Τα παιδιά που ζωγραφίζουν μικρές φιγούρες τείνουν να είναι ντροπαλά, συνεσταλμένα και ανασφαλή, ενώ τα παιδιά που ζωγραφίζουν μεγάλες φιγούρες που πιάνουν το μεγαλύτερο μέρος του χαρτιού ίσως υποδηλώνει επιθετικότητα και αδυναμία αυτοελέγχου. Άλλες φορές το παιδί ζωγραφίζει μια φιγούρα μεγαλύτερη από τις άλλες και αυτό μπορεί να δηλώνει τη σημασία του προσώπου αυτού στη ζωή του παιδιού ή το ότι το άτομο αυτό είναι επιθετικό απέναντι στο παιδί.

Η ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΧΑΡΤΙ

Η τοποθέτηση των σχεδίων στο κάτω μισό της σελίδας μπορεί να δηλώνει αισθήματα κατωτερότητας ή ανασφάλεια. Η τοποθέτηση των φιγούρων στο μισό πάνω μέρος της σελίδας μπορεί να δηλώνει αισιοδοξία και πλούσια φαντασία. Επίσης, το που θα τοποθετήσει το παιδί τον εαυτό του σε σχέση με τα άλλα μέλη της οικογένειας δείχνει με ποια από τα μέλη νιώθει μεγαλύτερη οικειότητα.

ΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ

Η χρήση των χρωμάτων στη ζωγραφιά του παιδιού μπορεί να δείξει τα συναισθήματα και τη διάθεσή του. Δεν είναι όμως απόλυτο αυτό που αντιπροσωπεύει το κάθε χρώμα. Για παράδειγμα το μαύρο χρώμα μπορεί να δηλώνει το φόβο , την απειλή ή την στεναχώρια, αλλά μπορεί και να δηλώνει την ανάμνηση του παιδιού από ένα βράδυ στην εξοχή που ο ουρανός ήταν σκούρος και το παιδί το αναπαριστά στην ζωγραφιά του.

Η ανάλυση των χρωμάτων που χρησιμοποιεί ένα παιδί στη ζωγραφιά του μπορεί ως ένα βαθμό να καθορίσει την συναισθηματική του κατάσταση. Η χρήση πολύ κόκκινου σε μια ζωγραφιά μπορεί να αποτελεί σημάδι εκνευρισμού. Το πολύ μαύρο μπορεί να δηλώνει θλίψη ή απελπισία. Το πολύ κόκκινο μπορεί να δηλώνει θυμό ή επιθετικότητα. Το μπλε και το πράσινο θεωρούνται συνήθως σημάδι ηρεμίας και τα πορτοκαλοκίτρινα συνήθως δηλώνουν τη χαρά και την ευτυχία. Φυσικά για να μην ανησυχούμε χωρίς λόγο καλό είναι να θυμόμαστε ότι μια μόνο ζωγραφιά δεν υποδηλώνει τίποτα, συνήθως η συνεχής και εκτεταμένη χρήση χρωμάτων που υποδηλώνουν πρόβλημα θα μπορούσαν να μας ανησυχήσουν.

ΣΚΟΥΡΟ ΜΠΛΕ : έντονη συγκέντρωση, ηρεμία, ικανοποίηση

ΠΡΑΣΙΝΟ : ηρεμία, ανεξαρτησία, επιμονή, πείσμα, επιφυλακτικότητα

ΚΟΚΚΙΝΟ : δύναμη, εκκεντρικότητα, μοναδικότητα, επιθετικότητα, υπερκινητικότητα, ευερεθιστότητα

ΚΙΤΡΙΝΟ: θετική σκέψη, αμεσότητα, αισιοδοξία, περιέργεια

ΜΩΒ: εφευρετικότητα, διαίσθηση, πνευματική ανωριμότητα (παιδιά προτιμούν συχνά αυτό το χρώμα)

ΚΑΦΕ: νωθρότητα, φυσική ταλαιπωρία, αρνητικότητα

ΜΑΥΡΟ: επιθυμία για αλλαγή, μελαγχολία, δυσαρέσκεια, καταστροφικές τάσεις

ΓΚΡΙ: αδιαφορία, απόσταση, άγνοια, τάση για εσωτερίκευση

Ο αριθμός των χρωμάτων που χρησιμοποιούνται είναι επίσης πολύ σημαντικός. 5-6 χρώματα σημαίνει ότι το επίπεδο της συναισθηματικής ανάπτυξης είναι ισορροπημένο. Όσο μεγαλύτερη είναι η παλέτα των χρωμάτων, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα ότι το άτομο βιώνει μια πλούσια γκάμα συναισθημάτων. Αν ένα παιδί μεγαλύτερο των τριών ή τεσσάρων ζωγραφίζει με μόνο ένα ή δύο χρώματα, θα μπορούσε να είναι ενδεικτικό μιας αρνητικής ή ανικανοποίητης ποιότητας ζωής. Εάν ένα παιδί χρησιμοποιεί μολύβια, αντί των χρωματιστών, θα μπορούσε να σημαίνει την έλλειψη φωτεινότητας και θετικής ενέργειας.

Με τη βοήθεια ενός σχεδίου μπορείτε όχι μόνο να κερδίσετε μια εικόνα στην ψυχή του παιδιού σας, αλλά επίσης, να αλλάξετε το περιβάλλον του προς το καλύτερο.
Εάν ένα παιδί είναι θυμωμένο, με φοβίες ή λυπημένο για κανέναν ευδιάκριτο λόγο, ζητήστε από το παιδί να ζωγραφίσει αυτό που το ενοχλεί. Ένα φοβερό τέρας, ένα ποντίκι σε μια τρύπα ή ακόμα και μια γκρίζα άμορφη μάζα μπορεί να εμφανιστούν στη σελίδα και να σας δώσουν τις απαντήσεις που ψάχνετε.

Σε γενικές γραμμές, τα σχέδια των παιδιών δεν είναι απαραίτητο να γίνονται αιτία ανησυχίας, παρά την επιλογή χρώματος ή το περιεχόμενο. Είναι απλώς καλλιτεχνικές εκφράσεις και μπορεί να παρουσιάζουν μια ποικιλία από συναισθήματα, παραστάσεις, καθώς και θέματα που έχουν τα παιδιά στο μυαλό τους την συγκεκριμένη χρονική περίοδο και σε λίγο καιρό θα τα ξεπεράσουν ή θα τα αλλάξουν.

Παρ’ όλα αυτά, εάν ένα παιδί ζωγραφίζει επανειλημμένα βίαιες εικόνες, ενδέχεται να υπάρχει λόγος για να αναζητήσουμε έναν θεραπευτή και να δούμε αν υπάρχουν βαθύτερα συναισθηματικάζητήματα.

Αν και οι ζωγραφιές ενός παιδιού μιλούν από μόνες τους πιο δυνατά από τις λέξεις, οι γονείς καλό είναι να θυμούνται ότι η ανάλυση της ζωγραφιάς είναι μια επιστήμη από μόνη της . Οι ψυχολόγοι και οι θεραπευτές το σπουδάζουν για χρόνια πριν καταφέρουν να είναι σε θέση να ερμηνεύουν τις ζωγραφιές των παιδιών.

Το να μελετάτε τις ζωγραφιές των παιδιών σας δεν σας κάνει ειδικό στην ψυχολογική ανάλυση, αλλά σίγουρα σας βοηθάει να καταλάβετε και να γνωρίσετε το παιδί σας καλύτερα.

Πηγή : kindykids.gr

The post Τι μας “ΛΕΝΕ” οι ζωγραφιές των παιδιών. appeared first on Εργαστήρι Αρχαίας Τέχνης.

Οι ερευνητές ανέλυσαν τις ζωγραφιές πανομοιότυπων και μη πανομοιότυπων διδύμων ηλικίας 4 ετών που υποβλήθηκαν επίσης σε τεστ νοημοσύνης τόσο στα τέσσερά τους χρόνια και έπειτα από 10 χρόνια.

Οι ερευνητές από το Κέντρο Κοινωνικής, Γενετικής & Αναπτυξιακής Ψυχιατρικής του Ινστιτούτου Ψυχιατρικής του KCL, πραγματοποίησαν τη μελέτη τους βαθμολογώντας σε μία κλίμακα από 0 έως 12 τις ζωγραφιές των παιδιών.

Οι ζωγραφιές αξιολογήθηκαν ανάλογα με την παρουσία και την ποιότητα των χαρακτηριστικών του ανθρώπου και την παρουσία ή σωστής ενδυμασίας τους. Για κάθε σωστό χαρακτηριστικό της ζωγραφιάς του το παιδί λάμβανε 1 βαθμό.

Οι ζωγραφιές των παιδιών δείχνουν το I.Q τους
Όπως διαπίστωσαν οι ειδικοί όσα παιδιά κατάφεραν σε μικρή ηλικία να ζωγραφίσουν το περίγραμμα ενός ανθρώπου με σαφή τρόπο, είχαν υψηλότερη νοημοσύνη στην ηλικία των τεσσάρων ετών και στα 14 έτη.

Ακόμη από την μελέτη προέκυψε ότι η καλλιτεχνική προδιάθεση έχει γενετική προέλευση και ότι οι πανομοιότυποι δίδυμοι είχαν περισσότερες πιθανότητες να ζωγραφήσουν ζωγραφιές ίδιας ποιότητας, σε σχέση με τους μη πανομοιότυπους.

Τα ευρήματα των ερευνητών δείχνουν ότι η ικανότητα να ζωγραφίζει ένα παιδί στην ηλικία των 4 ετών συσχετίζεται με την ευφυΐα στην μετέπειτα ζωή του.

Συμβουλεύουν ακόμη τους γονείς να μην ανησυχούν αν τα παιδιά τους δεν έχουν καλλιτεχνική φλέβα, γιατί οι ζωγραφιές δεν καθορίζουν την ευφυΐα, αλλά απλώςαποτελούν απλώς έναν δείκτη της.

Οι ερευνητές δημοσίευσαν τα ευρήματα τους στην επιθεώρηση «Psychological Science».

ΠΗΓΗ pathfinder.gr

The post Οι ζωγραφιές των παιδιών δείχνουν το I.Q τους appeared first on Εργαστήρι Αρχαίας Τέχνης.